✍️ ಚಿಮಕ
ಚಿದಾನಂದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಕಲ್ಯಾಣಿ
“ಮನೆಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ, ಜನನಿ ತಾನೇ ಮೊದಲ ಗುರು” ಎಂಬ ಮಾತು ಬದುಕಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸತ್ಯ. ಮಗು ಮೊದಲು ಕಲಿಯುವುದು ಕೇವಲ ಭಾಷೆಯನ್ನಲ್ಲ; ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣ, ಹಿರಿಯರ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬದುಕಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಸುಕಾಗುತ್ತಿವೆ. ಮನುಷ್ಯ ಪದವಿ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಬೆವರನ್ನೂ ಕಣ್ಣೀರನ್ನೂ ಸುರಿಸಿದ ಹೆತ್ತವರ ನೋವನ್ನು ಅರಿಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಇಡೀ ಸಮಾಜ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಗಂಭೀರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು.
ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂರು ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ ಹೆತ್ತ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅನ್ನ ನೀಡುವ ರೈತ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಗುರು. ತಾನು ಹಸಿದಿದ್ದರೂ ಮಕ್ಕಳ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿ, ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಜಗದ ಹಸಿವು ನೀಗಿಸುವ ರೈತನ ಶ್ರಮ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಡುವ ಗುರುವಿನ ತ್ಯಾಗ—ಇವುಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ನಾವು, ಕಣ್ಣೆದುರಿಗಿರುವ ಈ ಜೀವಂತ ದೈವಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಕೃತಜ್ಞತೆ ಇಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಪೂರ್ಣ; ಮಾನವೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ಅರ್ಥಹೀನ.
ಇಂದು ಹಣ, ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನ, ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಕೆಲವರು ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನೇ ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸುಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತಿವೆ; ಮಾತನಾಡಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲ, ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಧಾನವಿಲ್ಲ. ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಹಂಬಲವಿದ್ದರೂ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಹಿರಿಯರು ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಸಂಜೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುವ ಹಿರಿಯರ ನೋವನ್ನು ಸಮಾಜ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು.
ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ನಾವು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲಿದಾಗ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಿದ್ದೆ ಬಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ತಾಯಿ, ತನ್ನ ಸಂಕಟವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ನಮ್ಮ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗು ಮೂಡಿಸಿದ ತಂದೆ—ಅವರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನಾವು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದೇನು? ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ ಮಕ್ಕಳ ಹೆಜ್ಜೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ವೃದ್ಧ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಳಿಯುವುದು ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ: “ನಾವು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇನ್ನು ಬೇಡವಾದೆವೋ?” ಈ ಮೌನದ ನೋವಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಿಕ್ಷೆ ಯಾವುದು? ಹೆತ್ತವರ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾಣದಷ್ಟು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂಪತ್ತಿನ ಹೊಳಪಿಗೆ ಮರುಳಾಗಬಾರದು. ಇಂದು ನಾವು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಹೇಗೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ, ನಾಳೆ ಅವರು ಅದನ್ನೇ ಬದುಕಿನ ಪಾಠವಾಗಿ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕಾರ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾದರೆ ಮೊದಲು ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಮಾತನಾಡಬೇಕು; ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದರೂ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವುದು, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು, ದುಡಿಯುವವರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ತಪ್ಪಾದಾಗ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕು. ಸಂಸ್ಕಾರವೆಂಬುದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಓದಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಪಾಠವಲ್ಲ; ಪ್ರತಿದಿನದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ಮೌಲ್ಯ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಸ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯರಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸುವುದೇ ಪೋಷಕರ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲಿ; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಯಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವಷ್ಟೇ ಕರುಣೆ, ಸಹನೆ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ರೈತನ ಬೆವರಿನ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಅನ್ನವಿದೆ, ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಿದೆ, ಹೆತ್ತವರ ತ್ಯಾಗದ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಬೇಕು. ಈ ಋಣಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೀರಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆ ದೊಡ್ಡ ಭಾಷಣಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು. ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು, ರೈತನ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು, ಗುರುವಿನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಾನವೀಯ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು. ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಗಳಿಸಲಿ, ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೇರಲಿ, ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಲಿ ಎಂಬ ಆಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಇತರರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವ ಹೃದಯವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸೋಣ. ಏಕೆಂದರೆ ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು ನಾವು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ನಮ್ಮಿಂದ ಎಷ್ಟು ಹೃದಯಗಳಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿಯೂ ಅಡಗಿದೆ.
ಕೊನೆಗೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳೋಣ: ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಯಶಸ್ವಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ತಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆಯೇ? ಮನೆಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮನಸ್ಸುಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಲಿ; ಸಂಪತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಂಸ್ಕಾರ ಬೆಳೆಯಲಿ; ಹೆತ್ತವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ನೆಲೆಸಲಿ; ರೈತನ ಬೆವರಿಗೆ ಗೌರವ ದೊರೆಯಲಿ; ಗುರುವಿನ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಗಲಿ. ಯಂತ್ರಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇಂದು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೇಗವಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನ ನೋವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೃದಯ. ಬದುಕು ಆಧುನಿಕವಾಗಲಿ; ಆದರೆ ಮಾನವೀಯತೆ ಎಂದಿಗೂ ಅನಾಥವಾಗದಿರಲಿ. ಇದೇ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆ.