“ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು, ಇನ್ನುಳಿದದ್ದನ್ನು ಶಾಲೆಯವರೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ…”- ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಬಹುತೇಕ ಪಾಲಕರು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ ಆಡುವ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯ ಮಾತುಗಳಿವು.
ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವೇ ಬೇರೆ. ಮಗುವನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಪಾಲಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನದ ಅಸಲಿ ಅಧ್ಯಾಯ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಾಲೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕಾರ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ ಮನೆ. ಮಗುವಿನ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಕೇವಲ ಶಾಲೆಯ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಪಾಲಕರ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲಕರು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
೧. ಶಾಲೆ ಕೇವಲ ಸೇತುವೆ, ನೀವೇ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ
ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಗುವಿಗೆ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು, ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಕಲೆ, ಸೋಲನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರ ಎಡೆಗಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಮಗು ಕಲಿಯುವುದು ಹೆತ್ತವರನ್ನು ನೋಡಿ. ನಿಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ನಡವಳಿಕೆ, ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣವೇ ಮಗುವಿನ ಮಾನಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳೇ ಮಗುವಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪಾಠ.
೨. ಆರ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆಗಿಂತ ‘ಸಮಯದ ಹೂಡಿಕೆ’ ಅತ್ಯಗತ್ಯ
ಇಂದಿನ ಪಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ದಿನಚರಿಯ ನಡುವೆ ಮಕ್ಕಳ ಆಸೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಈಡೇರಿಸಲು ದುಬಾರಿ ಗ್ಯಾಜೆಟ್ಗಳನ್ನು, ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನೆನಪಿಡಿ, ಮಗುವಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಹಣ ಅಥವಾ ದುಬಾರಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ನಿಮ್ಮ ‘ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಮಯ’ (Quality Time) ಹೆಚ್ಚು ಅವಶ್ಯಕ. ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯಾದರೂ ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು, “ಇಂದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ಕಲಿತೆ? ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಕ್ಷಣಗಳು ಹೇಗಿದ್ದವು?” ಎಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಂಭಾಷಿಸಿ. ಈ ಸಂವಹನವು ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
೩. ಕೇವಲ ‘ಹೋಮ್ ವರ್ಕ್’ ಅಲ್ಲ, ‘ಮೈಂಡ್ ವರ್ಕ್’ ಗಮನಿಸಿ
ಮಗು ಮನೆಗೆಲಸ (Homework) ಮಾಡಿದ್ದೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಆತನ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ (Mindset) ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಒತ್ತಡ, ಆತಂಕ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರಬಹುದು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಗು ಅನುಭವಿಸುವ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಭಯ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಪರಮೋಚ್ಚ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪಾಲಕರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
೪. ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಬರುವ ‘ಪೋಷಕರ ಸಭೆ’ಗೆ (PTM) ಹೋಗಿ ಬಂದರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಹಾಗೂ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಮಗುವಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಣ ಎನ್ನುವುದು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಾಲಕರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಪಯಣ (Joint Journey) ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
೫. ಅಂಕಗಳ ಬೆನ್ನಟ್ಟಬೇಡಿ, ಆದರ್ಶ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿ
ಮಗು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೯೫% ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಆತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮಾನವೀಯ ಗುಣ ಆತನಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಅಂಕಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನ ಕೌಶಲಗಳು (Value-based Life Skills) ಮಾತ್ರ ಆತನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
“ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತನೆ”
ಶಾಲೆಗೆ ಮಗುವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಗಿಡವನ್ನು ನರ್ಸರಿಯಿಂದ ತಂದು ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಂತೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರೀತಿಯ ನೀರೆರೆದು, ಗೊಬ್ಬರ ನೀಡಿ, ಕೀಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತೋಟಗಾರನದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರರ ಪಾತ್ರ ಬೇರೆ ಯಾರದ್ದೂ ಅಲ್ಲ, ಸ್ವತಃ ಪಾಲಕರದ್ದು.
“”ಬನ್ನಿ, ಕೇವಲ ಶಾಲೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ‘ಸಹಿ’ ಹಾಕುವ ಪಾಲಕರಾಗದೇ, ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿ ರೂಪಿಸುವ ‘ನಿಜವಾದ ಶಿಲ್ಪಿ’ಗಳಾಗೋಣ. ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಶಾಲೆಯದ್ದಲ್ಲ, ನಮ್ಮದು!””
ಲೇಖನ : ನವೀನ ಹಬೀಬ ಉಪನ್ಯಾಸಕರು,
ಖ್ಯಾತ ಚಿಂತಕರು, ಪ್ರೇರಕ ಭಾಷಣಕಾರರು.